Vragen en antwoorden over Wildzang
De roman werd aangekondigd als roman over het veranderde Nederlandse landschap. Wat is de rol van het landschap in het boek? 
Het is niet zo dat het boek over het landschap gaat, het landschap is vooral een betekenisvolle achtergrond voor het verhaal. Wat 'echt' was voor de hoofdpersoon, wat hem binding gaf met zijn verleden en houvast bood, is verdwenen onder een nieuw ingericht landschap waarin traditionele verhoudingen zijn opgeofferd aan de zogenaamde vooruitgang, aan geld verdienen.
Hij beseft dit als hij terugkeert naar het landschap van zijn jeugd, maar zelf heeft hij soortgelijke verwoestingen aangericht aan de Portugese kust, waar hij als projectontwikkelaar actief is geweest. Het is dus niet alleen het Nederlandse, maar ook het Portugese landschap dat een rol speelt. De hoofdpersoon is ontworteld geraakt, heeft de band met zijn verleden verloren, maar is daar ook zelf schuldig aan.
Uw eerste boeken zijn geschreven vanuit een psychologische invalshoek, het ging over zaken als het conflict tussen gevoel en verstand, verbeelding en werkelijkheid. De latere zijn meer maatschappelijk geëngageerd, lijkt het. Wordt die lijn in dit boek voortgezet?
Ik denk dat ik in dit boek eerder terugkeer naar mijn uitgangspunt: het gaat mij vooral om het interne conflict van de hoofdpersoon. Hij heeft een romantische droom nagestreefd van een vrij leven aan een zuidelijke kust, waar hij de onvrijheid en onechtheid van zijn bestaan in Nederland hoopte af te schudden, maar hij is opnieuw verstrikt geraakt in een zelfgesponnen web van valsheid en bedrog. Daarmee heeft hij verraad gepleegd aan zichzelf, met het gevolg dat hij zijn plannen en dromen niet meer kan onderscheiden van wat in zijn ogen echt - authentiek - was. Het is dus eerder een psychologische roman dan een boek over het Nederland van nu.
Vanwaar die interesse in de grens tussen waan en werkelijkheid?
Kijk: de werkelijkheid is nooit eenduidig. Er is natuurlijk een 'objectieve' werkelijkheid waar iedereen het min of meer over eens is, anders zouden mensen niet met elkaar kunnen leven. Maar het verhaal dat je jezelf vertelt bij wat je waarneemt is voor elk individu anders. Als er wrijving ontstaat tussen de 'objectieve' werkelijkheid en de subjectieve beleving daarvan, wordt het voor de romanschrijver interessant, omdat het alledaagse daardoor in twijfel wordt getrokken. Dat opent de mogelijkheid een nieuwe belevingswereld te onderzoeken. Is dat ook niet wat iedere lezer van een roman verwacht: een tijdelijke ontsnapping aan het alledaagse, afstand nemen van je eigen beleving en je verplaatsen in die van een ander?
Hoe is het boek ontstaan, heeft u gewerkt met een vooropgezet plan?
In een verhaal dat ik ooit geschreven heb - Gelders Landschap heet het - komt een schrijver voor die werkt aan een boek dat Wildzang moet gaan heten. Het idee voor een verhaal waarin een afgelegen huis voorkomt dat het verleden belichaamt, terwijl de omgeving gericht is op het heden en de toekomst, had ik al zo'n twintig jaar geleden. Maar een welomschreven plan had ik niet. Het is in de loop van de tijd gegroeid. En zo werk ik eigenlijk altijd: vanuit een paar voor mij veelzeggende beelden en een vaag idee van een verhaal begin ik te schrijven, hoe langer ik bezig ben, hoe scherper en concreter alles wordt. Op zeker moment begint het op een boek te lijken, dan ga ik dingen veranderen, ik haal stukken weg en voeg wat toe. Ten slotte loop ik er nog een paar keer omheen, geef er hier en daar een schop tegen en besluit dan dat het klaar is.
Het klinkt simpel, maar eigenlijk is het nogal omslachtig. Met een uitgewerkt plan kun je efficiënter werken, lijkt me.
Zitten er autobiografische elementen in het boek?
Natuurlijk spelen je eigen ervaringen een rol als je aan het schrijven bent, maar ze vormen niet meer dan uitgangsmateriaal. Je kunt je ook baseren op research of een combinatie van beide. En daar dan een flinke scheut verbeelding aan toevoegen. Ik wil geen boek schrijven over wat ik al ken, dat is voor mijzelf niet interessant en voor de lezer ook nauwelijks, stel ik me voor.
Het schrijven is voor mij een manier om ergens achter te komen, iets te onderzoeken, een kwestie die mij bezighoudt van verschillende kanten te bezien. Hier ging het mij om vragen als: Hoe belangrijk is mijn geschiedenis voor wie ik nu ben? Hoe sta ik tegenover aftakeling en de dood? In die zin zijn alle boeken die ik tot nu toe heb geschreven heel persoonlijk, hoewel ze niet strikt over mijn eigen leven gaan.
Maar om een concreet autobiografisch element in Wildzang te noemen: de schapenhouderij - ook het 'aflammeren' - kent voor mij niet veel geheimen omdat ik jarenlang schapen heb gehad.
Klik hier voor algemene informatie over Wildzang.
Klik hier voor recensies van Wildzang